Gigerenzer's eclectic normativism

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2009

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ASLI SELİM

Danışman: TANER BİLGİÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez Gigerenzer'ın klasik akılcılık normlarına karşı getirdiği eleştiriler ile klasik akılcılık normlarına alternatif olarak öne sürdüğü ekolojik akılcılık görüşünü incelemektedir. Klasik akılcılıkta normların mantık, olasılık ve karar teorilerince belirlendiği görüşü benimsenmiştir. Ancak, yapılan pek çok araştırma insanların klasik akılcılık normlarına uymadığı belirlemiş ve insanların pek çok bilişsel yanılgılara düştüğü sonucuna varmıştır. Gigerenzer insan akılcılığına yapılan bu yaklaşımı reddetmekte ve de klasik akılcılığın insan aklıyla uyuşmadığını savunmaktadır. Bu tezde ilk olarak Gigerenzer'ın bilişsel yanılgı çalışmalarına ve klasik akılcılığa karşı yaptığı eleştiriler incelenmektedir. Gigerenzer'ın aksine, akılcılık normlarının betimsel olma yükümlülüğü olmadığı ve de mantık, olasılık ve karar teorilerinin akılcılık normları olarak korunması gerektikleri savunulmaktadır. İkinci olarak ise Gigerenzer'ın psikolojik olarak makul olan buluşsalların hem insan aklını betimleme de hem de akılcılık normlarını belirlemede kullanılabileceğini öne süren ekolojik akılcılık görüşü incelenmektedir. Bu tez, akılcılık normlarını belirlemeye uygun olan başarılı buluşsalların psikolojik olarak makul olmadıklarını, psikolojik olarak makul olanların ise başarıları yeterli sürekliliği göstermediği için akılcılık normlarını tayin etmeye elverişli olmayacaklarını öne sürmektedir. Psikolojik olarak makul olan buluşsalların yalnızca insan aklını betimlenmesi yönünde kullanılması gerektiğine, akılcılık normlarını tayin edebilecek yetkinlikteki buluşsallarda ise psikolojik olarak makul olma şartının aranmaması gerektiği sonucuna varmaktadır.