Predictors of reading skills in Turkish-speaking fourth grade children
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ECEHAN CANDAN
Danışman: NACİYE GÜLCAN ERÇETİN KOCA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma fonolojik farkındalık (FF), hızlı otomatik isimlendirme (HOTİ), sözcük bilgisi (SB), morfolojik farkındalık (MF), işleme hızı (İH), işler bellek (İB) ve engelleyici kontrol (EK) değişkenlerinin Türkçede okuma becerileri üzerindeki eşzamanlı katkılarını araştırmayı amaçlamıştır. Ayrıca, HOTİ, metin okuma akıcılığı (MOA) ve okuduğunu anlama (OA) becerileri üzerine odaklanılarak değişkenler arasındaki karmaşık ilişki ağları da incelenmiştir. Veri toplama sürecinde, ana dili Türkçe olan 112 ilkokul 4. sınıf öğrencisine bazı dilsel ve bilişsel testler uygulanmıştır. Önceki araştırmalar ışığında bir okuma modeli geliştirilmiş ve bu model klasik yol analizinin bileşenleri olan çoklu regresyon analizleri ile test edilmiştir. Sonuçlara göre, EK HOTİ'nin en güçlü yordayıcısı olmuş, bunu İH izlemiştir. Analizin bir sonraki katmanında HOTİ'nin MOA'daki varyansın önemli bir bölümünü açıkladığı görülmüş, bunu sırayla MF ve İH izlemiştir. Nihai modelde ise MF, OA'nın en güçlü yordayıcısı olmuş, ardından gelen FF, MOA ve SB değişkenleri de OA'ya önemli katkılarda bulunmuştur. Ayrıca, MF, SB'deki varyansın önemli bir kısmını açıklayarak, OA kapsamındaki morfolojik-semantik süreçlerin bağlantısını vurgulamıştır. Yapılan diğer analizler, Türkçenin morfolojik açıdan zengin ve eklemeli yapısında, yordayıcı değişkenlerin MOA ve OA becerilerine dolaylı yoldan da çok sayıda katkıda bulunduğunu göstermiştir.