Biases in probability judgments: Hot hand versus gambler's fallacy

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2011

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ÖMER DAĞLAR TANRIKULU

Danışman: BERNA KILINÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, insanların bir olay serisini yaratan süreçler hakkındaki nedensel inanışlarının o serideki bir sonraki olayın sonucu üzerine yaptıkları olasılık tahminlerini nasıl etkiledikleri konusuna odaklanmaktadır. Bu inanışlar insanları iki farklı önyargıdan bir tanesine eğilimli yapmaktadır: Sıcak El ve Kumarbaz Yanılgısı. Yürütülmüş olan iki deney ile, insan performansı içeren süreçlerin insanların tahminlerine, olasılık yargılarına, ve rastgelelik yargılarına olan etkisi incelendi. İnsan performansı içeren bir sürecin ne kadar rastgele olarak algılandığını etkileyen şeyin, süreçteki olayların öznesi olan insanın olaylar üzerindeki kontrol seviyesi olduğu sonucuna varıldı. Fakat kontrol seviyesinin yaptığı bu etki katılımcıların olay serisindeki bir sonraki sonuç hakkındaki tahminlerini etkilemedi. Eğer olay dizisi rastgele bir mekanizma içeren bir sürecin sonucunda oluşuyorsa, o zaman katılımcılar kumarbaz yanılgısı doğrultusunda olasılık tahminlerinde bulundular. Fakat olay serisinin yapısının (serideki olayların ne kadar değişkenlik gösterip göstermediğinin) insanların tahminlerine yaptığı etki, rastgele bir mekanizma ile işleyen bir sürecin yaptığı etkiden kimi yerlerde daha üstün geldi. Bu çalışmaları takiben yapılabilecek araştırmalar konusunda tavsiyelerde bulunuldu.