FACTORS INFLUENCING AIR TRAVELERS' INTENTION TO PURCHASE VOLUNTARY CARBON OFFSETS

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: HANDE DURMUŞ

Danışman: AHMET UŞAKLI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, havayolu yolcularının gönüllü karbon dengeleme (GKD) programlarını satın alma niyetini etkileyen faktörleri incelemekte ve çevresel kaygının, bu faktörler ile gönüllü karbon dengeleme programlarını satın alma niyeti arasındaki ilişkilerdeki moderatör rolünü araştırmaktadır. Çalışmanın kuramsal temeli, Ajzen'in (1991) Planlanmış Davranış Teorisi'ne (PDT) dayanmaktadır. PDT; tutum, öznel normlar ve algılanan davranışsal kontrolün bireylerin davranış niyetlerini şekillendirdiğini öne sürmektedir. Model, kişisel normlar (Norm Aktivasyon Modeli'nden) ve havayolu şirketlerine duyulan güven değişkenleriyle genişletilmiş; çevresel kaygı ise düzenleyici değişken olarak ele alınmıştır. Veriler, son bir yıl içinde en az bir kez uçuş gerçekleştirmiş 489 Türk yolcudan elde edilmiştir. Veri toplama, ulusal temsiliyet sağlayan çevrimiçi bir panelden, sistematik rastgele örnekleme yöntemi kullanılarak araştırma firması aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler, kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi ile analiz edilmiştir. Tutum, öznel normlar, algılanan davranışsal kontrol, kişisel normlar ve havayolu şirketlerine duyulan güvenin, GKD satın alma niyeti üzerinde anlamlı ve olumlu etkisi olduğu tespit edilmiştir. Moderatör analizinde, çevresel kaygının sadece kişisel normlar ile satın alma niyeti arasındaki ilişkiyi anlamlı düzeyde güçlendirdiği tespit edilmiştir. Bulgular, kullanılan genişletilmiş PDT modelini desteklemekte ve hava yolu taşımacılığı bağlamında çevre dostu davranışların teşvikinde ahlaki yükümlülükler ile kurumsal güvenin önemini vurgulamaktadır. Sonuçlar, havayolu şirketleri ve politika yapıcılar için karbon dengeleme programlarına yolcu katılımını artırmaya yönelik pratik öneriler sunmaktadır.