Tax policies and social expenditures: Comparing impacts on poverty and inequality in Turkey and Mexico


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: MUHAMMET HALİL TOPRAK

Danışman: EKREM ÜNAL ZENGİNOBUZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, hane halkı bütçe anketlerinden elde edilen mikro verilere dayanarak ve "geleneksel" vergi yükü analizi yöntemini kullanarak, Türkiye ve Meksika mali sistemlerinin yoksulluk ve gelir eşitsizliği üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Her iki ülkede de mali sistem hem görece ve mutlak yoksulluğu hem de gelir eşitsizliğini azaltmaktadır. Türkiye'de sosyal güvenlik sistemi vergi sisteminden daha etkili iken, mali sistemin en büyük sorunu "azalan oranlı" tüketim vergisinin nispeten yüksek olmasıdır. Bu tez üç temel çözüm ortaya koymaktadır: Sosyal güvenlik prim oranlarının düşük gelirli gruplar lehine yeniden düzenlenmesi, vergi dilimi sayısının artırılması ve vergi dilimlerinin yeniden tasarlanması, temel tüketim malları ve orta gelir grupları için önemli olan malların KDV ve ÖTV oranlarının azaltılması veya tamamen kaldırılması. Meksika'nın vergi sistemi, etkisi diğer transferlerden bile daha az olan sosyal güvenlik sisteminden daha etkili iken, Meksika'nın temel sorunları sosyal güvenlik sistemindeki dengesizlikler ve yüksek kayıt dışılık nedeniyle kişisel gelir vergisinin düşük miktarda tahsil edilmesidir. Bu tez, düşük olan emekli aylığı prim oranlarının artırılmasının Meksika'nın sosyal güvenlik sisteminin etkinliğini artıracağını, gelirlerin asgari gelirin üç katı miktarı altında kalan kısımları üzerinden sağlık için ödenen sosyal güvenlik primi oranının düşürülmesinin ise kayıt dışılığı azaltacağını ve bunun da toplanan gelir vergisinin payının artmasına neden olacağını iddia etmektedir.