Data-driven local search heuristics for bilevel network design problems
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: İSMAİL SEVİM
Danışman: MUSTAFA NECATİ ARAS
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ağ Tasarım Problemi'nde (ATP), verili düğümler arasına bağlantılar kurularak ve bu bağlantılar üzerindeki akışlara karar verilerek ağ yapısının tasarlanması amacı güdülmektedir. Bu tezde, sıralı karar verme süreçlerini temel alan iki farklı iki seviyeli ATP üzerinde çalışılmıştır. Önerilen ilk iki seviyeli ATP'de, stratejik uçuş ağı tasarımı problemi, yerleşik bir rakibin edimsiz saldırıları sonucunda küçük bir hava\-yolu şirketinin noktadan noktaya ağ yapılı uçuş ağında meydana gelebilecek olası en ciddi aksaklığı incelemek amacıyla bir ağ saldırılı problem olarak modellenmiştir. Bu problem, r-Saldırılı ve Talep Kayıplı Ağ Tasarım Problemi (RSTK-ATP) olarak adlandırılmaktadır. Mülteci Kampları Ağının Yeniden Kurulumu için İki Seviyeli Optimizasyon Problemi (MKYK-İSO) olarak adlandırılan ikinci problemde, yeni mülteci akışları ve kamplara sağlanan kamusal hizmetlerde değişiklikler olması durumunda, mülteci kampları ağının yeniden yapılandırılması incelenmektedir. RSTK-ATP için kodlanan Tabu Arama (TA), sınır tabanlı budama ve regresyon tabanlı aday çözüm kümesi türetme izlekleri ile iyileştirilerek tüm komşu çözümlerin tek tek çözülmesinden kaynaklanan işlem yükü azaltılmış ve daha iyi bir çeşitlendirme sağlanmıştır. MKYK-İSO için de bir temel TA kodlanmış, ve bu kod geliştirilen bir uyarlamalı komşuluk seçme izleği ile iyileştirilmiştir. Ayrıca, bir Değişken Komşuluk Arama (DKA) matsezgiseli kodlanmış ve bu kod, karıştırma aşamasında elde edilen başlangıç çözümlerine \textit{iyi} çözüm bileşenlerinin dahil edilmesini sağlayan birliktelik kuralları tabanlı bir izlek ile iyileştirilmiştir. Deneysel sonuçlar, önerilen çözüm yöntemlerinin olumlu katkısını göstermiştir.