Insecticidal mechanisms mediated by CRY4BA and CRY11AA binding proteins of Asian tiger mosquito

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MOLEKÜLER BİYOKİMYA VE GENETİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: GÖKHAN GÜN

Danışman: NECLA BİRGÜL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Asya kaplan sivrisineği (Ae. albopictus) Güneydoğu Asya kökenli bir sivrisinek türü olup Türkiye geneline yayılım göstermektedir. Çeşitli çevre koşullarında vektör potansiyeli olan ve geniş kolonizasyon kabiliyeti göz önüne alındığında, Ae. albopictus en önemli istilacı sivrisinek türlerinden biri olarak görülmektedir. Deneysel koşullar altında, 22 arbovirüs dahil olmak üzere dört tip dang humması serotipi, sarıhumma, chikungunya ve Ross River virüsü için bir vektör olma potansiyeli taşımaktadır. Bu nedenle istilacı sivrisineklerin yayılmasının önlenmesi; çevre dostu, türe özgü, hedef dışı organizmalar üzerinde düşük etkiye sahip pestisitlerin kullanılmasına bağlıdır. Bu nedenle bu çalışmada Aedes türlerinde en etkili biyopestisit olan Cry4Ba ve Cry11Aa toksinlerinin larvisit etkilerinin araştırılması ve bu toksinlerin Ae. albopictus üzerindeki etki mekanizmalarının aydınlatılması için bu toksinlerle etkileşen reseptörlerin belirlenmesi amaçlandı. Ae. albopictus'ta Cry toksinleriyle etkileşime giren reseptörler henüz tanımlanmamıştır. Bulgularımız, iki alkalin fosfatazın, bir vakuolar tipte ATPaz alt birimi B'nin ve maltaz benzeri reseptörün Asya kaplanı sivrisinek larvalarında Cry4Ba ve Cry11Aa için fonksiyonel reseptörler olduğunu göstermiştir. Ayrıca, RNA interferaz yöntemiyle bu reseptör gen ekspresyonlarının azaltılmasının, sivrisinek larvalarının Cry toksinlerine karşı duyarlılığını değiştirdiği gösterilmiştir. Bu sonuçlar, Cry toksinlerinin etki mekanizmalarına yeni bir bakış açısı sunmakta ve daha etkili sivrisinek kontrol stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.