Temporal clauses in Turkish sign language
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ASLI ÖZKUL
Danışman: KADİR GÖKGÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez, Türk İşaret Dilinde (TİD) zaman tümceciklerinin tipolojik, yapısal ve anlamsal özelliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu tezde, TİD'de sıralılık, eşzamanlılık, süre ve sıklığı ifade eden dört tür zaman tümceciğinin bulunduğu gösterilmektedir. Bunların bazılarının başı ilgeçsel yantümleyiciler olan SONRA, ÖNCE, SÜRE ve GÖRE'dir. Sözdizimsel olarak, zaman tümcecikleri yüklemden önce gelmelidir, yani ana tümcenin solunda veya ana tümcenin öznesi ile yüklemi arasında yer almalıdır. Ayrıca, zaman tümcecikleri, yan tümce özellikleri gösterirler. Yan tümce ilgeçleri ile kurucu oluştururlar ve genelde TİD'de yan tümceler için sınır işaretçisi olarak işlev gören el dışı hareket olan başı öne doğru çıkartma ile işaretlenirler. ÖNCE tümceciklerinde anlamsal olarak boşuna olumsuzluğun görülmesi de, yantümcelemeye dair başka bir kanıttır. Bunlara ek olarak, TİD'deki zaman tümcecikleri, anlamsal özellikleri açısından, daha önce alanyazında önerilmiş soyut anlam kavramlarının görünürlüğüne dair kanıt sağlar: (i) Zemin ve Şekil olarak zaman tümcecikleri ve ana tümceler (Talmy, 1975), (ii) uzamzamansıllık, yani zaman bildiren ögeler arasındaki yer-betimsel ilişki (Demirdache ve Uribe-Extebarria, 1997), (iii) süre bildiren ve süre bildirmeyen zaman tümceciklerin özellikleri ve (iv) zamansıl adıllar olarak göndergeler. Son konu hakkında bu tez, Schlenker'in (2013, 2017) zamansıl değişkenler olarak gönderge noktaları analizini, {süre}'nin bağlı bir kök olduğu zamansıl adılların bu köke biçimce şeklinde eklendiği karmaşık bir işaret olan -SÜRE- ile genişletmektedir. Son olarak, bu çalışma daha önce başka hiçbir işaret dilinde gözlemlenmemiş yeni bir zaman çizgisi önermektedir.