A turning point in the formation of the Kurdish left in Turkey: The Revolutionary Eastern Cultural Hearths (1969-1971)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2011

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: SELİN YELESER

Danışman: NADİR ÖZBEK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez 1960'ların sonunda yükselen sosyal hareketliliği takip eden dönemde özerk bir Kürt sol hareketinin oluşumundaki başlangıç adımını Devrimci Doğu Kültür Ocakları üzerinden incelemektedir. Toplumsal mücadeledeki radikalleşme ve Türk solundaki kriz, resmî ideoloji dâhilinde öne sürülen düşüncelerden duyulan rahatsızlıkla birlikte Kürt solunun ayrılığını ilerletmekteydi. Sosyalizm etkisi örgütün genel görünümünü şekillendirirken etnik sorunlara yönelik ilgi de zamanla artmıştır. Bu çalışma DDKO'ların, çoğunlukla sosyalist eğilimli Kürt gençliği liderliği ile etnik görüşler temelinde sosyalizm ve etnik meseleyi bir araya getiren ilk legal özerk Kürt örgütü olduğunu iddia etmektedir. Bu tez, siyasi bağlardan bağımsız olarak tüm Kürt halkını toplamayı ve onların günlük yaşamlarında yer etmeyi amaçlayarak, DDKO'ların sosyalist eğilimli ilk etnik-temelli kitle örgütü olup olmadığı sorusunu öne sürmektedir. Türkiye'nin doğu bölgelerine ait sorunların ele alınışı bu dönemde çoğunlukla iktisadi terimlerle kısıtlandığından, bu tez DDKO'ların bu sorunların etnik boyutunu öne çıkardığını belirtmektedir. Türk solundan miras alınmış iktisat-odaklı argümanlardan oluşan aşikâr kalıntılara rağmen, bu çalışma, DDKO'ların Kürt milliyeti, dili, tarihi ve edebiyatı üzerinde artan ilgisini ortaya çıkarmaktadır. Yöntemsel olarak, Ocakların yayınları ve dava belgeleri, mülâkatlar ile birlikte, bu çalışmanın birincil kaynaklarını oluşturmakta olup bunların içerikleri örgütsel açıdan Kürt solunun Türk solundan ayrışma yolunu ortaya çıkarmaktadır. DDKO'ların dava süreci Türkiye'deki Kürt hareketi üzerinde yegâne bir miras olarak addedilse de, bu tez, bunun nihaî öneminin hakkını vererek, DDKO'ları bir yandan sosyalist ve etnik görüşlerin birlikteliğini muhafaza ederek Türk solundan örgütleşme açısından ayrılan ilk örgüt olarak ele almaktadır.