Forming semantics of Turkish texts in an application area

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2002

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ONUR KARDEŞ

Danışman: TUNGA GÜNGÖR

Özet:

ÖZET BİR UYGULAMA ALANINDA TÜRKÇE METNİN ANLAMBİLİMSEL GÖSTERİMİ Anlambilim, doğal dil işleme biliminin 3 katmanından en önemli ve en zor olanıdır. Anlambilim, en üst katmam oluşturur ve diğer katmanlardan faydalanır. Anlambilim seviyesinde, doğal dillerdeki cümleler anlamsal formüllere çevirilir, ve bu formüller, çeviri, insan-makine diyalogu gibi çeşitli uygulamalarda kullanılır. Bu tez çalışmasında Türkçe cümlelerin anlamsal gösterimlerinin çıkarılması yönünde çeşitli metotlar geliştirildi. Öncelikle, başlangıç aşamasında Türkçe'nin küçük bir kümesi seçildi: 'yemek tarifleri'. Yemek tariflerindeki cümleler, sözdizim ve anlambilim seviyelerindeki kurallar ve formüllerde kolaylık sağlayacak bazı karakteristik özellikler gösterirler. Bir takım kolaylıklara rağmen bu cümleler bir takım kompleks isim tamlamaları ve zarf tümleçleri içerirler. Özellikle farklı zarf tümleçleri anlamsal formül çıkarırken önemli problem oluşturmaktadırlar. Bu çalışma sırasında geliştirilen ana uygulama, girilen dosyalardaki yemek tariflerini okuyup, buradaki cümlelerin anlamsal formüllerini çıkarır. Bu formüller başka uygulamalar tarafından kullanılarak Türkçe cümlelerin diğer dillere çevrimi sağlanabilir.