Medicine and politics in the late Ottoman Empire (1876-1909)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2004

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: İBRAHİM HALİL KALKAN

Danışman: NADİR ÖZBEK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü'nde yüksek lisans derecesi için İbrahim Halil Kalkan tarafından Haziran 2004'te teslim edilen tezin kısa özeti: Başlık: Osmanlı Son Döneminde Tıp ve Siyaset (1876-1909) Bir sosyal tarih çalışması olan bu tez son dönem Osmanlı İmparatorluğu'nda, kentsel alanda hıfzısıhha, frengi ve adli tıp olguları üzerinden, siyasi bir fenomen olarak tıp konusunu ele almışta. Tıp, siyasi bir fenomen olarak algılanışının neticesi olarak, iktidar ve tahaküm ilişkileri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Dolayısıyla farklı sosyal ve tarihsel aktörlerin toplumsal hiyerarşi içerisinde sahip oldukları pozisyonları tarafından belirlenen eylemleri üzerinde yoğunlaşılmışta. Bu bağlamda tıp konusunda geliştirilmiş olan politikalar toplumsal tabakalaşma açısından analiz edilmeye çalışılmıştır. Çalışma için seçilen II. Abdülhamit dönemi siyasi iktidarın toplumsal bedenin tıbbi ve siyasi kontrolü doğrultusundaki çabalarında bir sıçramanın gözlemlenebileceği bir zaman dilimidir. Ancak yoksul kitlelerin yaşamlarına ileri derecede müdahil olmak üzere tasarlanmış olan halk sağlığı politikaları söz konusu kitlelerin reddetme ve kaçış şeklinde tezahür eden mukavemetleriyle karşılaşmıştır. Normatif bir toplumsal düzenin kurulması doğrultusunda tıp ve hukuk alanlarının eklemlenmesinin bir görünümü olan adli tıp olgusu ise, toplumsal muhalefet çerçevesinde değerlendirildiğinde, yoksul kitleler tarafından modern devletin memurlarının keyfi uygulamalarına karşı koyma vasıtası olarak algılanmıştır. iv