Rethinking animal experiments: A philosophical inquiry

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: SEÇİL ARACI

Danışman: BERNA KILINÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, hayvan deneylerinin bilimsel ve etik açıdan yoğun eleştirilere rağmen biyomedikal araştırmalarda neden hâlâ baskın yöntem olarak sürdürüldüğünü araştırmaktadır. Çalışmanın temel savı, bu uygulamanın yalnızca alternatiflerin eksikliğiyle ya da bilgi yetersizliğiyle açıklanamayacağı, aksine epistemik tutuculuk, kurumsal atalet ve etik minimalizmin iç içe geçmiş etkileriyle devam ettirildiğidir. Bilim felsefesi, biyoetik ve feminist epistemoloji alanlarından beslenen disiplinlerarası bir yaklaşımla, bilimsel yöntemlerin nasıl meşrulaştırıldığını ve sürdürüldüğünü kavramsal ve normatif olarak analiz etmektedir. Tez beş ana soruya odaklanır: Hayvan modelleri gerçekten vazgeçilmez midir? Bu uygulama etik olarak tutarlı bir şekilde savunulabilir mi? Reform girişimlerine rağmen neden değişim sağlanamamaktadır? Epistemik adaletsizlik mevcut durumu nasıl korumaktadır? Ve alternatif, epistemik olarak adil bir bilimsel pratik mümkün müdür? Empirik veriler, düzenleyici belgeler ve felsefi kuramlar üzerinden yürütülen çözümlemelerle, hayvan deneylerinin güvenilirliği, etik tutarlılığı ve meşruiyeti sorgulanmaktadır. Ayrıca in vitro, in silico ve organ-on-chip gibi insan temelli araştırma yöntemleri yalnızca teknik üstünlükleriyle değil, aynı zamanda farklı bir epistemik ve etik paradigma önerisi olarak ele alınmaktadır. Tez, hem insan hem de insan dışı paydaşlara karşı sorumlu, etik olarak duyarlı ve epistemik olarak kapsayıcı bir bilim anlayışının mümkün ve gerekli olduğunu savunarak, hayvan sonrası bilimsel uygulamaların meşruiyeti üzerine süren tartışmalara felsefi bir katkı sunmaktadır.