Usability and user acceptance of web site of Turkish social security institutions
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ZERRİN ÖNDİN
Danışman: YAVUZ AKPINAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalısma birer e-devlet uygulaması olan Türk Sosyal Güvenlik Kurumlarının (SSK, Emekli Sandıgı, Bag-Kur) ag sitelerinin Kullanılabilirligi ve Kullanıcı Kabulünü kullanılabilirlik degerlendirmesi yöntemini kullanarak arastırmaktadır. Çalısmanın örneklemini bu üç sosyal güvenlik kurumundan birine dahil ve farklı yas, egitim düzeyi, meslek ve bilgisayar becerilerine sahip 45 yetiskin olusturmaktadır. Bu çalısma iki kısımdan olusmaktadır. Birinci kısımda katılımcılar sosyal güvenlik kurumunun ag sitesinde serbest olarak gezmis, ikinci kısımda ise katılımcıya ag sitesinde yapması için dört ayrı görev verilmistir. Kullanılabilirlik çalısması her katılımcıyla birebir yürütülmüstür. Bu kısımda arastırmacı bir gözlem formu doldurmustur. Katılımcıların ag sitesindeki tüm islemleri ve sesleri kaydedilmistir. Katılımcılar görevleri tamamladıktan sonra veri toplama araçlarını doldurmuslardır. Bu çalısmada ag sitelerinin kullanılabilirligini degerlendirmek için arastırmacı tarafından gelistirilen Kullanılabilirlik Testi, katılımcıların ag siteleriyle ilgili yararlılık ve kullanım kolaylıgı algılarını ölçmek için Davis (1989)'in gelistirdigi özgün formdan arastırmacı tarafından uyarlanan Teknoloji Kabul Ölçegi, göreve özel kullanılabilirligi degerlendirmek için Lewis (1991)'in gelistirdigi özgün formdan arastırmacı tarafından uyarlanan Senaryo Sonrası Anketi (SSA), katılımcıların ag sitesindeki islemlerini kaydetmek için arastırmacı tarafından gelistirilen Gözlem Formu ve katılımcıların kisisel bilgileri ve bilgisayar kullanımları hakkında bilgi toplamak için Demografik Bilgiler ve Bilgisayar Deneyim Formu kullanılmıstır. Veri analizleri sonucunda Kullanılabilirlik ve Kullanıcı Kabulü arasında anlamlı bir iliski bulunmustur. Ayrıca bulgular cinsiyetin Kullanılabilirlik ve Kullanıcı Kabulü üzerinde bir etkisi olmadıgını göstermistir. Bunun aksine egitim seviyesinin SSA Görev 1'in ölçtügü kullanılabilirlik üzerinde etkisinin oldugu görülmüstür. Ag sitelerinin kullanımı Ögrenilebilirlik, Doyum, Hata, Kullanılabilirlik, Algılanan Yararlılık, Algılanan Kullanım Kolaylıgı, SSA Görev 1 ve SSA Görev 2' nin ölçtügü kullanılabilirlik üzerinde etkili olmustur. Sonuçlar bilgisayar deneyiminin SSA Görev 1, SSA Görev 2, SSA Görev 3, SSA Görev 4 (çalısanlar için) ün ölçtügü kullanılabilirlik puanlarına etki ettigini göstermistir. Internet deneyimi ise SSA Görev 1 ve SSA Görev 2' nin ölçtügü kullanılabilirlik üzerinde etkili olmustur. Günlük bilgisayar kullanımının SSA Görev 1 ve SSA Görev 4 (çalısanlar için) ün ölçtügü kullanılabilirlik üzerinde etkisinin oldugu görülmüstür. Günlük Internet kullanımı ise Ögrenilebilirlik, Etkinlik, Kullanılabilirlik, SSA Görev 1, SSA Görev 2, SSA Görev 3 ve SSA Görev 4 (çalısanlar için) ün ölçtügü kullanılabilirlige etki etmistir. Ayrıca, gözlem formu verilerinin analizi katılımcıların ag sitesindeki tüm islemleri ve karsılastıkları problemler hakkında ayrıntılı bilgi saglamıstır. Arastırma bulguları ısıgında, Kullanılabilirligin e-devlet hizmetlerinin daha genis kitlelere ulastırılmasında önemli bir faktör oldugu sonucuna ulasılmıstır. Çalısma, edevlet ag sitesi yöneticilerinin bu hizmetlerin tasarımına yönelik kararlar alırken Kullanılabilirlik faktörünü dikkate almalarının gerekli oldugunu önermektedir.