Celebrating difference: "Turkish Theatre" in the Chicago World's Columbian exposition of 1893

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: CAFER SARIKAYA

Danışman: ARZU ÖZTÜRKMEN YILMAZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Türk Tiyatrosu ve 1893 Şikago Columbus Dünya Sergisi süresince gösterilen Türk Tiyatrosu performanslarını incelemektedir. Yöntembilimsel olarak iki temel kaynak kullanılmıştır: Türk Tiyatrosu: Anma Programı ve Musavver Şikago Sergisi; ayrıca sergiyi gözlemlemiş olanların yayınlanmış anıları. Tez çalışması, organizasyonların bütüncül olarak teatralliğinin ve buna eşlik eden şarkiyatçı bakış açısının çözümlendiği Dünya fuarları üzerine son araştırmaları yeniden gözden geçirmektedir. Bu çalışma kapsamında, uluslararası gösterilerin mimari ve teatral açıdan belli bir Doğu temsili sağladığı kabul alınarak ?Türk Tiyatrosu?nun bu organizasyon için nasıl olgusallaştırıldığı anlaşılmaya çalışılmaktadır.Mimari, temsil edilen kültürün otantik bir dekorunu ve görsel bir özetini sunmaktadır. Bunu gündelik hayatın temsilinin teatrallik, sanatın dramatizasyonu, bölgesel ve ulusal kıyafetler ve tiyatro gösterileri, etnik ve yerel danslar aracılığıyla ifade edildiği sıkıştırılmış bir ?pavyon?da camiler, hamamlar, kervansaraylar, kahvehaneler, evler ve dükkânlar vasıtasıyla gerçekleştirmektedir. Türk Tiyatrosu, Pierre Butros Antonius adında Dağlık Lübnanlı bir Arap Hristiyanı tarafından yönetilmiştir. Bu Osmanlı tiyatrosunda, imparatorluğun çeşitli bölgelerine o yörelerin gelenek-göreneklerini ve kıyafetlerini araştırmak için gönderilmiş memurlar tarafından bir araya getirilmiş toplam 65 aktör ve aktrist, aynı zamanda da 20 hissedar bulunmaktaydı. Oyuncular gösterilerini Amerikalı izleyiciye simültane İngilizce çeviriler eşliğinde Arapça olarak sunuyorlardı. Türk Tiyatrosu'nun sergilediği performanslar arasında Kürt Tiyatrosu, Kalomonik Tiyatro, Civanmert, Şam'da Bir Şark Düğünü, Şeddad'ın Oğlu Anter'ın Oyunu, Harun El-Raşid'in Oyunu, Türk Gelin, Hovarda Oğul oyunları bulunmaktaydı. Tiyatro oyunlarını yalnızca kendi anadillerinde sergileyen Çin ve Cava gibi diğer Doğu ülkelerinin tiyatrolarından farklı olarak izleyici bahsedilen oyunları anlayabilmiştir. Yayınlanmış yorum ve hatıratları temel alan tez, ondokuzuncu yüzyılın sonundaki bu benzersiz Osmanlı deneyimini tarihsel olarak tasarımlamaya çalışmaktadır.