Geographical imagination in school geography during the late Otoman period, 1876-1908

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ÖZKAN AKPINAR

Danışman: NADİR ÖZBEK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, II. Abdülhamid dönemi Osmanlı coğrafya eğitimini toprak algısı (territoriality) kavramı bağlamında, yani II. Abdülhamid'in imparatorluğun tüm vilayetlerini kendi otoritesiyle bütünleştirme ve bu vilayetleri oluşturan topraklar ve halklar üzerinde iktidarını meşrulaştırma çabaları bağlamında ele almaktır. Bu dönemde coğrafya eğitimi Osmanlı kamusal eğitiminin ayrılmaz ve bütünsel bir parçası haline gelmiş ve coğrafya dersleri ibtidaiye, rüşdiye ve idadiye mekteplerinin müfredatında yer almıştı. Bu derslerin içeriği Maarif-i Umumiye Nezareti tarafından belirlenmekte ve denetlenmekteydi. Derslerde kullanılan başlıca kaynaklar, bu nezaret içerisindeki teftiş heyetleri tarafından sıkıca teftiş edilen ve izlenen coğrafya ders kitapları, haritalar ve atlaslardı. Bu kaynak ve malzemeler, II. Abdülhamid döneminde Osmanlı devletinin resmi coğrafi tahayyülünü yansıtmakla kalmıyor, aynı zamanda Osmanlı İmparatorluğu'nun konjonktürel gerçeklikleri ve koşullarına paralel olarak, devlet tarafından uygulanan teftiş ve denetim süreci dolayısıyla bu tahayyülün oluşumuna ve ortaya konmasına da katkıda bulunuyordu. Bu bağlamda, söz konusu malzemeler, Avrupa'da üretilen coğrafya ve kartografya çalışmalarının basit birer yansıması veya kopyası değillerdi; bunlar, Osmanlı İmparatorluğu'nun gerçekliklerine ve koşullarına adapte edilmişlerdi. Sonuç olarak, bu malzemeler ve coğrafya dersleri, öğrencilerin zihninde imparatorluğun bütünlüğü hissini yaratmak ve sultanın iktidarını meşrulaştırmak üzere kullanıldı.