A methodology for developing an optimal and ergonomic keyboard layout for touch typists and its application to turkish language

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ALİ İŞERİ

Danışman: MAHMUT EKŞİOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada on parmak yazım prensipleri temel alınarak hem ergonomik hem de verimli klavye yerleşimleri oluşturmak için yeni ve özgün bir yöntem geliştirilmiştir. İki amacı olan çok amaçlı bir matematiksel model kurulmuştur. Amaçlardan birincisi yazım hızıyla, diğeri ise yüklerin parmaklara kapasiteleri gözetilerek dağıtılmasıyla alakalıdır. Modelin parametreleri istenen hedef parmak yükleri ve digraf maliyetleriyle birlikte ilgili dildeki harflerin monograf ve digraf sıklıklarıdır. Deneysel olarak belirlenen ceza parametreleri, herhangi bir dilin klavye yerleşimi optimizasyonunda kullanılabilecek evrensel parametrelerdir. Modelin Türk diline uygulanması ve Türk dili için optimal bir klavye yerleşiminin bulunabilmesi için Pareto baskınlık yaklaşımıyla "non-dominated sorting genetic algorithm II (NSGA II)" isimli optimizasyon tekniği kullanıldı. Optimizasyon sonuçlarından elde edilen 152 klavye yerleşiminden hem monograf hem de digraf cezalarını en aza indiren üç tanesi Türkçe'nin en iyi klavye yerleşimi olabilmesi için aday olarak seçildi. Bu seçilen yerleşimler, optimizasyon sonuçları, Dvorak'ın ölçütleri ve deneysel geçerlilik çalışmaları ile elde edilen tendon hareketi miktarı ve yazım hızı ölçütleri dikkate alınarak F ve Q yerleşimleriyle karşılaştırıldılar. Sonuçlar, tüm üç aday klavye yerleşiminin optimizasyon sonuçları ve Dvorak'ın ölçütlerine göre F ve Q yerleşiminden daha iyi olduğunu ortaya koydu. Tendon hareketi miktarı ölçütüne göre ise, her bir aday klavye yerleşiminin toplam tendon hareketi miktarı F ve Q yerleşimlerinkinden daha azdı. Ayrıca, iki aday yerleşimde tendon hareketlerinin parmaklar arasında dağılımı F ve Q yerleşimlerine göre daha düzenliydi. Yazım hızı kriterine göreyse, aday yerleşimler Q yerleşiminden daha iyiydi, ancak F klavye ile aralarında istatistiksel anlamda önemli bir fark yoktu. Sonuçların hepsi gözden geçirildiğinde, aday yerleşimlerden biri olan "E klavye yerleşimi" Türkçe on parmak yazım için en iyi yerleşim olarak seçildi.