Maintaining order on stage: Criminalizing performing arts in late Ottoman İstanbul (1878 - 1908)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: DEFNE ÖZÖZER

Danışman: ARZU ÖZTÜRKMEN YILMAZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, Osmanlı Devleti'nin 1878-1908 yılları arasında İstanbul'daki sahne sanatlarında suça yönelik nasıl bir yaklaşımı olduğunu inceler. Temel amaç, suçlamalara neden olarak gösterilen gerekçeleri anlamak ve analiz etmektir. Yıllar içinde geliştirilen farklı müdahale kalıplarını keşfederek, özellikle 19. yüzyıl Osmanlı İstanbul'unda toplumsal düzen kavramının gösteri sanatları alanında nasıl gündeme geldiğini anlamaya çalışmaktadır. Çalışma, suçlamalara maruz kalan gösterileri vakalarını daha geniş bir siyasi bağlamda oturtmaya çalışır ve devletin eğlenceye karşı tutumunu ve toplumsal düzen üzerindeki kontrolünü ortaya koyar. Tezde kullanılan başlıca kaynaklar, Beyoğlu ve Kadıköy mahallelerinin ana eğlence mekanlarının bir haritasını sunarken, aynı zamanda gösterilerde sergilenen türlerin bir repertuarını da ortaya koyar. Bu bağlamda çalışma, 19. yüzyıl Osmanlı performanslarını incelerken yeni bir yöntem alanı da sağlar. Osmanlı gösteri sanatları esasında farklı açılardan kapsamlı bir biçimde araştırılmış bir alandır. Bu araştırmanın temelini öncelikle Osmanlı Devlet Arşivleri'nden, tiyatro, kahvehane ve kentlerdeki kamuya açık diğer gösteri mekanlarıyla, meyhane ve birahaneler gibi eğlence mekanlarına yapılan müdahaleleri rapor eden belgeler oluşturmaktadır. Bu birincil kaynakların anlatıları, geç dönem Osmanlı sahnesinin mekanlarının, icralarının ve sanatçılarının tarihsel bir etnografyasını sunmaktadır. Bu anlatılar ayrıca, suç unsurunu takip etmenin sosyal tarihçiler için nasıl bir araştırma aracı oluşturduğunu da gösteriyorlar.