State, bureaucracy and power in the Late Ottoman Empire (1908-1913)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ, CUMHURİYET TARİHİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: MUSTAFA İLTER

Danışman: NADİR ÖZBEK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, devlet kadrolarının atanması ve görevden alınmasına ilişkin kontrol mekanizmaları aracılığıyla sivil bürokratik aygıttaki güç ilişkilerine odaklanmaktadır. İkinci Meşrutiyet döneminin ilk beş yılında bürokratik aygıtı kontrol etme mücadelesi, siyasi seçkinler arasındaki güç ilişkilerini yalnızca hükümete ve parlamentoya hükmetme açısından tanımlayan mevcut siyasi tarih literatürüne alternatif bir anlatı önermektedir. Hükümet ve parlamenter güç çatışmalarının yanı sıra, bu çalışma son tahlilde iktidar ilişkilerinin temelde bürokratik kadrolar üzerinden devlet aygıtına sirayet ederek açıklanabileceğini iddia etmektedir. Bu tez, bu tür bir yaklaşımın, devlet teorilerinin işlevsel ve kurumsal yaklaşımlarından farklı olarak devletin monolitik ve üniter bir örgüt olarak görülmemesiyle mümkün olabileceğini öne sürmektedir. Bu da ancak, son dönem Osmanlı çalışmaları da dahil olmak üzere, bürokrasi literatürünün uzun süredir dayandığı modernleşme paradigmasından kurtulmakla mümkün olabilir. Bu araştırma, bürokrasi literatürünün alışkın olduğu uzun dönemli analizlere ve büyük anlatılara odaklanmak yerine, aslında tarihin gerçek politik aktörleri arasındaki günlük mücadelelerin şekillendirdiği kısa zaman dilimlerini anlamaya çalışmaktadır. Bu da, nihayetinde, devlet kadrolarını şekillendirmek için farklı siyasi ve siyasi olmayan aktörler arasındaki karmaşık mücadeleleri göz önünde bulundurarak ortaya çıkarılabilir. Bu nedenle bu tez iki zıt uygulamayı örnek olarak araştırmaktadır: atamalar ve işten çıkarmalar. Vali atamaları ve toplu tasfiyeler (tensikât) bu bakış açısıyla incelenmektedir.