In the shadow of nuclear arms: The Middle East and Turkey in the 1950s

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: İBRAHİM MURAT KASAPSARAÇOĞLU

Danışman: AYDIN BABUNA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma Türkiye'nin Soğuk Savaş'ın en sorunlu ve çatışmalı on yılı olan 1950'lerdeki Ortadoğu politikasını analiz etmektedir. Büyük güçlerin küresel ve bölgesel politika dinamikleri bu çalışmanın çerçevesini oluşturmaktadır. Bu çerçevede; Ortadoğu Komutanlığı, Türkiye-Pakistan Anlaşması, Bağdat Paktı, Süveyş Krizi ve Arap-İsrail Savaşı, Türkiye-Suriye Krizi, Birleşik Arap Cumhuriyeti, Irak Darbesi, Lübnan ve Ürdün Krizleri gibi gelişmelere ve Türkiye'nin ve bölge ülkelerinin bu gelişmelere dair politikalarına odaklanılacaktır. Türkiye'deki parlamento muhalefeti ve basın gibi aktörlerin yaklaşımları da Demokrat Parti'nin Ortadoğu politikalarına karşı pozisyonlarını yansıtmak amacıyla tartışılacaktır. Buna ek olarak, siyasal ilişkilerin yanısıra Türkiye'nin bölge ülkeleriyle olan ekonomik ve askeri ilişkileri de analiz edilecektir. Bu çalışma, esas olarak İngiliz ve Amerikan Arşiv belgeleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi Tutanakları, gazete ve dergilerden elde edilen verilere dayanmaktadır. Bu çalışma içeriği ve bakış açısıyla literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Bu analizlerden sonra bu çalışmanın temel çıkarımı; bölgedeki tüm devletlerin bu dönemde kendilerine özgü dinamiklerinin ve çıkarlarının olduğu ve Türkiye'nin Ortadoğu politikasının ve bölgesel gelişmelerin, sadece büyük güçlerin perspektifinden anlaşılamayacağıdır. Güvenliğin yanısıra, ekonomik gelişmeyi ve toplumsal desteği sağlamak bölgedeki devletlerin birbirinden ayrılmaz saikleri olmuştur. Bu sebeple, 1950ler boyunca Türkiye ve diğer bölge ülkeleri, iç ve dış politikalarını birbiriyle uyumlu hale getirme çabasında olmuşlardır.