Defining the concept of mechanism on computationality

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: DENİZ İLYAS ŞENER

Danışman: BERNA KILINÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

21. Yüzyıl felsefesinde ortaya çıkan ve bilimsel açıklama konusunda daha çok özel bilimleri hedefleyen yeni mekanikçilik akımının merkezinde mekanizma kavramı bulunmakla birlikte, bu kavramın kesin bir tanımının hala yapılamamış olması hem bu alanda kavramsal ilerlemeleri tökezletmekte hem de bilim camiasının ilgisini ve bundan herhangi bir yarar beklemesini sağlayamamaktadır. Ancak belki de bundan daha kötüsü, mekanikçilik alanında, ortaya atıldığından bu yana yoğun tartışmalar ve ayrıntılı analizler yapılmasına karşın bazı konuların bulanıklaşması, ve terimin açıklığa kavuşarak minimal da olsa bir uzlaşma sağlanacağı yerde giderek dağılmasıdır. Bu nedenle, bu çalışmada, Batı geleneğinde tercih edilen ve yüksek değer atfedilen matematiksel yaklaşım çerçevesinde, günümüzde genel kabul görmüş matematiksel bir soyutlama olan Turing Makinesi üzerinden mekanizma kavramına rasyonel bir tanım önerilmekte. Ancak bu strateji kaçınılmaz olarak matematiğin akıl almaz ölçüdeki etkinliği ifadesiyle ortaya konan, onun gerçekliği nasıl olup da başarıyla temsil edebildiği gibi daha büyük felsefi bir sorunun gündeme gelmesine neden olacaktır; çünkü dedüktif dev bir sistem olarak matematik, özünde bir totoloji silsilesi olması nedeniyle üzerine kurulduğu aksiyomlarını yinelemekten öteye gidememekte ve bize yalnızca sıradan ve analitik bir şekilde doğruluk sunabilmektedir. Bu iki sorunsala ortak yeni bir çözüm olarak, bilgisayım kavramını, bu alandaki son yorumların ışığında, mekanikçilik kavramının aydınlatılmasına yardımcı olacak şekilde yeniden yorumlamaya çalıştım.