From the Ottoman Empire to The Turkish Republic: Biology as politics and philosophy (1908-1938)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: MURAT YOLUN

Danışman: MEHMET ASIM KARAÖMERLİOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez evrim teorisinin Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminden Erken Cumhuriyet dönemine kadarki algısı hakkındadır. Hararetli biçimde tartışılan bu teorinin Türkiye'deki tarihi canlıları bilimsel bul-gular ışığında değerlendirme çabalarıyla yakından bağlantılıdır. Seküler biçimde düşünme tarzının Osmanlı İmparatorluğu'nda gelişmesiyle canlıların ilahi iradeye referans gösterilmeden açıklanması Osmanlı en-telektüel dünyası içinde giderek kök saldı. Sekülarizm ve Darwin'in Os-manlı'da yükselişi arasında güçlü bir ilişki vardır. Osmanlı'daki pek çok entelektüel insanın kökenini ve doğasını açıklamak için Darwin ile La-marck'ı kullandı. Modern Türkiye ise Osmanlı'nın entelektüel dü-nyasının belirli özelliklerini tevarüs etti ve bilimcilik ile sekülarizm düşüncesi 1923'ten itibaren büyük bir ivme kazandı. Erken Cumhuriyet rejiminin siyasi eğilimi Darwin'in teorisinin algılanmasını doğrudan etkiledi. Tarih ve antropoloji bilimlerinin yükselişi bunun yaygınlaştırıl-masının önünü açtı ve biyolojik evrim düşüncesi bu gibi bilimsel alan-larda kristalize oldu. Bu tez Osmanlı'nın son döneminde anti-Darwinizmin yükselişine de özel bir yer ayırıyor ve bunu anti-materyalist bir bağlama oturtuyor. Bu tarz düşüncenin arkasındaki motivasyonun bilimsel değil de dini ve toplumsal kaygıların olduğunu vurgulanmaktadır.