From critique of modernity to political project: İsmet Özel and İstiklâl Marşı Derneği (2007-2024)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: HİLAL AYDOS

Danışman: NADİR ÖZBEK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, İsmet Özel'in İslamcı düşünce içerisindeki teorik vizyonunun İstiklâl Marşı Derneği (İMDER) aracılığıyla siyasi bir harekete dönüştürülüp dönüştürülemeyeceğini incelemektedir. Çalışma, öncelikle Özel'in 1960'ların politik ikliminde şekillenmeye başlayan ve modernite, kapitalizm ile Batı medeniyeti eleştirisi üzerine kurulu entelektüel birikimini, Türkiye'deki İslamcılık ve modern düşünce geleneği içerisinde konumlandırmaktadır. Ardından, bu teorik çerçevenin 2007'de Özel öncülüğünde kurulan İMDER'in örgütsel yapısında, sembolik repertuvarında ve siyasi söyleminde nasıl kurumsallaştığını analiz etmektedir. Derneğin yayın organı Çelimli Çalım dergisi üzerine yapılan tematik analiz, İstiklâl Marşı'nın bir manifesto olarak yeniden yorumlanması, Türklüğün İslami bir misyon ekseninde tanımlanması ve tarih, dil ile ekonomi alanlarında alternatif vizyonlar inşa edilmesi yönündeki çabaları ortaya koymaktadır. Entelektüel tarih, söylem analizi ve kurumsal incelemeyi bir araya getiren tez, üç özgün katkı sunmaktadır: entelektüel eleştiri ile örgütsel pratik arasındaki yetersiz çalışılmış bağı incelemekte; metin-kurum ilişkisini analiz etmek için yöntemsel bir model önermekte; ve İMDER'i milliyetçilik, modernite ve İslamcılık literatürü bağlamında konumlandırmaktadır.