Kafkazedeler arasında bir mercimekzâde: Uzun altmışlar ve Orhan Duru kurmacası

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SABRİ İNCE

Danışman: FATİH ALTUĞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması Orhan Duru'nun 1950 kuşağı öykücüleri arasında, edebî anlayışı ve eserleri ile sahip olduğu müstakil konuma odaklanmaktadır. Bu çalışmanın öncelikli niyeti, uzun altmışlar (1955-1980) döneminde Orhan Duru'nun, kuşağının temsil ettiği modernist yaklaşım içerisinde edebî gelenekten etkilenmesi açısından daha yerelci, gelenekçi bir tutumu örneklediğini göstermek olacaktır. Bu bağlamda çalışmanın kapsamı, Orhan Duru'nun 1953-1982 yılları arasında yayımlanmış eserlerini içine alacak şekilde sınırlandırılmıştır. Öncelikli olarak, Türk sanatında uzun altmışlar döneminde yaşanan kırılmalar incelenmiş, Orhan Duru'nun bu kırılma anlarındaki sanatçı konumu tasvir edilmiştir. Duru'da daha yerelci-gelenekçi bir eğilimin varlığı, 1950 kuşağında daha evrenselci kanadın temsilcisi olan Demir Özlü ile girdiği tartışmalar incelenerek tespit edilmiştir. Bu yerelci-gelenekçi sanat kavrayışı, Duru'nun Osmanlı kurmaca nesri gibi geleneksel tahkiye ürünlerinden faydalanarak modernist üslup deneyleri yapmasına olanak tanımış, yazarın son derece özgün bir edebî üslup geliştirmesini sağlamıştır. Bu tez, şu ana dek yalnızca tasvir edici çalışmalarla ele alınmış olan Orhan Duru kurmacasını eleştirmek üzere kullanılabilecek bir perspektif sunarak sanatçıyı dönemi içinde konumlamaya çalışmıştır. Orhan Duru kurmacasını bu perspektiften ele almak yazarın bir kuşak anlatısı içerisinde silikleştirilmesine ve sanatsal farklılıklarının ıskalanmasına engel olacaktır.