Two-stage stochastic optimization model for the design of a capacitated, multi-product, multi-echelon reverse logistics system: A case study in Turkey
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: EZGİ AKKAYA
Danışman: MUSTAFA NECATİ ARAS
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tüm dünyada teknolojide görülen hızlı değişimle beraber tüketicilerin daha yeniye olan eğilimlerinin arttığı görülmektedir. Bu eğilim ile ürünlerin kullanım ömürleri giderek azalmakta ve atıl duruma dönüşen ürün sayısı her geçen yıl daha da artmaktadır. Bu hızlı değişim içerisinde atıl olan ürünlerin kontrolsüz olarak doğaya salınması içerdikleri kimyasallar sebebiyle ekosistem için ciddi bir tehdit oluşturmakta ve beraberinde bazı değerli materyallerin tekrar kullanılamaması sebebiyle de ekonomik açıdan bir kayıp oluşmaktadır. Tüm bu nedenlerle atık elektrikli elektronik eşyaların (AEEE) geri dönüşüm süreçlerini kontrol altına almak amacıyla Avrupa Birliği 2002 yılında bir düzenleme yürürlüğe koymuştur. Benzer bir düzenleme aday ülke Türkiye'de de 2012 yılında devreye alınmıştır. Üreticiler, dağıtıcılar ve belediyeler dâhil birçok kurum geri dönüşüm sürecinden sorumlu tutularak olası tehdit ve kayıpların minimuma çekilmesi hedeflemiştir. Düzenlemenin Türkiye'de görece yeni olması ve tüketicilerin bilinç seviyesi sebebiyle sisteme dâhil olacak adetlerde ciddi bir belirsizlik söz konusudur. Bu çalışmada olası belirsizlikler de dikkate alınarak etkin bir AEEE süreç yönetimi için karar destek mekanizması geliştirilmesi hedeflenmiştir. İki kademeli stokastik optimizasyon modeli kurularak tek yönlü, çok kademeli, çok ürünlü ve kapasiteli bir tersine lojistik sistemi tasarımı amaçlanmıştır. Önerilen model, Türkiye'deki öncü bir beyaz eşya üreticisi ile yapılan vaka analizi ile test edilmiştir. Bağımsız bir pazar araştırma şirketinin geçmiş yıllar için verileri dikkate alınarak gelecek yıllar tahminleme yapılmış ve geliştirilen farklı senaryolarla nasıl bir AEEE sistemine ihtiyaç duyulacağı analiz edilmiştir. Çok sayıda senaryonun dikkate alındığı stokastik modelin çözümü içinse buluşsal bir yöntem olan örnek ortalama yaklaşım yönteminden faydalanılmıştır.