Assessing computational thinking beyond programming: A test development study for grades 5 and 6

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: BEYZANUR YALVAÇ

Danışman: SERKAN ÖZEL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, 5. ve 6. sınıf öğrencilerinin Bilgi İşlemsel Düşünme (BİD) becerilerini ölçmek için geçerli ve güvenilir bir değerlendirme aracı geliştirmeyi amaçlamıştır. Çalışma; soyutlama, algoritma, örüntü tanıma ve ayrıştırma olmak üzere dört bileşenden oluşan kuramsal bir çerçeveye dayanmaktadır. İlk aşamada 41 maddelik bir havuz hazırlanmış, uzman görüşleriyle içerik geçerliliği sağlanarak 26 maddeye indirgenmiştir. Küçük ölçekli bir pilot çalışmanın ardından, testin son hâli 429 öğrenciye uygulanmıştır. Yapı geçerliliğini incelemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. Güvenilirlik analizleri, her alt ölçek için düşük iç tutarlılık (Cronbach's α = 0,30 - 0,50) ortaya koymuş ve bu durum, her bileşen için daha fazla maddeye ihtiyaç olduğunu göstermiştir. Ayrıca, 2-Parametreli Lojistik Model altında Çok Boyutlu Madde Tepki Teorisi (MIRT) analizi, maddelerin ayırt ediciliği ve güçlüğü hakkında ayrıntılı bilgiler sağlamıştır. Model kabul edilebilir bir uyum göstermekle birlikte, alt ölçekler arasındaki düşük iç tutarlılık, aracın mevcut hâliyle bireysel BİD bileşenlerini ölçmedeki yeterliliğini sınırlamaktadır. Bununla birlikte, çalışma, bütüncül BİD değerlendirmesi için umut verici bir prototip sunmakta ve teorik BİD yapılarının "unplugged" (programlama gerektirmeyen) bağlamlarda psikometrik olarak güvenilir araçlara dönüştürülmesinde karşılaşılan ampirik zorluklar hakkında önemli bilgiler sağlamaktadır. Bulgular, eğitim ortamlarında geçerli ve güvenilir BİD değerlendirme araçlarının geliştirilmesini desteklemek için hem teorik modelin hem de madde havuzunun daha güçlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.