Modeling long-term dynamic effects of brain injury on biological mechanisms of potential Parkinson's disease progression
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: NEZİHE NAZLI GÜL
Danışman: GÖNENÇ YÜCEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünya çapında on milyondan fazla kişiyi etkileyen en yaygın ikinci nörodejeneratif hastalık olan Parkinson hastalığı (PH), biyolojik ve çevresel faktörlerden etkilenir. Nöroinflamasyon, oksidatif hasar, mitokondri, protein birikimi ve nöron alt sistemleri arasındaki geri besleme ilişkileri tarafından kontrol edilen karmaşık etkileşimler beynin yapıtaşlarını oluşturur. Bazı yaşam tarzı unsurları PH riskini azaltırken, kafa darbesi riski artırır. Travmaya bağlı nöroinflamasyon kısa dönemde gözlenen en belirgin sonuçtur. Beynin karmaşık yapısı, uzun vadede çeşitli değişkenlerin etkilenmesine sebep olur. Bu çalışmada, beyin hasarının PH gelişimi üzerindeki uzun vadeli etkilerini incelemek için, dopamin üreten nöronların bulunduğu beyin bölgesinin sistem dinamiği modeli kurulmuştur. Normal yaşlanma dinamikleri elde edildikten sonra, bireylerin PH benzeri davranışlar sergileyip sergilemediği darbe senaryoları ile incelenmiştir. Sonrasında, sağlıklı beslenme ve egzersiz gibi yaşam tarzı faktörleri ve/veya genetik çeşitlilik unsurları, normal ve PH-yatkın kişi senaryoları üzerinde test edilmiştir. Beyinle ilgili değişkenlerin ölçülmesi ve gözlemlenmesi araştırmanın temel zorluklarıdır. Yalnızca ölüm sonrası analiz nöropatolojik tanıya izin vermektedir. Böylece, otopsi raporları ve hayvan deneylerinden elde edilen nitel ve nicel veriler kullanılarak modelin yapısal ve davranışsal geçerliliği test edilmiştir. Senaryo koşumlarında, çeşitli iç ve dış faktörlerin etkileri gözlemlenmiştir. Araştırmanın amacı, dış etkenlerle etkileşimde ilgili beyin dinamiklerinin kapsamlı şekilde anlaşılmasını sağlamak ve PH tedavi/önleme stratejileri için etkili mekanizmaları belirlemektir. Bu çalışma, saha verilerinden ve ampirik çalışmalardan elde edilecek bulguları içerecek şekilde geliştirilmeye açıktır.