Acquisition of relative clauses in Turkish
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: NESLİHAN YUMRUTAŞ
Danışman: HAYRİYE MİNE NAKİPOĞLU DEMİRALP
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Türkçe'yi anadil olarak edinen çocuklarda ortaç yapılarının edinimiincelenmektedir. Türkçe'de ortaç yapıları iki şekilde oluşturulur. Genelde baş ad, ortaç yantümcesinin öznesi ise yantümcenin eylemine ?(y)An, özne dışında bir öğe ise de yantümcenin eylemine -DIĞ takısı eklenir. Bu çalışmada ortaç yapılarının sergilediği bu ikili sistemin, bir diğer deyişle ?(y)An ve -DIĞ gerektiren farklı yapıların varlığının edinimi zorlaştıran bir durum olduğu/ olacağı ve Türkçe'yi edinen çocuklar için doğru ortaç takısının seçiminin çok da kolay olmayacağı varsayımında bulunulmaktadır.Çalışmamızda Resim Uyaranlı Ortaya Çıkarma Tekniği kullanılarak, anadili Türkçe olan 48 çocuk (yaş aralığı: 3;3-8;2) üç ayrı gelişimsel süreçte test edilmiştir. Deneydeki test maddeleri, baş adın ortaç yantümcesindeki işlevlerinin -özne, nesne, tümleç ve eğik nesne- farklılaştırılması sonucu oluşturulmuş, ayrıca ortaç yantümcesinin anlamsal (dönüştürülebilirlik) ve sözdizimsel (geçişlilik) özelliklerinin yanı sıra baş adın ana tümcedeki konumu, bu değişkenlerin ortaç yapısının ediniminde bir rol oynayıp oynamadıklarını belirlemek amacıyla çeşitlendirilmiştir.Elde edilen sonuçlar, özne ortaç yapılarıyla, nesne ortaç yapılarının üretiminde büyük bir asimetri ortaya koymuştur. İçinde bulundukları gelişimsel sürece bakılmaksızın, çocukların özne ortaç yapılarında nesne ortaç yapılarına göre çok daha hatasız ve yetkin bir üretime sahip oldukları saptanmıştır. Çalışmanın en ilginç bulgularından biri Türkçe edinen çocukların nesne ortaç yapısı kullanımından (-DIĞ) kaçınmak için özne ortaç yapısı kullanımına, bir diğer deyişle (-(y)An) takısı kullanımına yönelmeleri olmuştur. Test edilen çocuklar, bu çalışmada üretilmesi hedeflenen nesne ortacı gerektiren yapıların yarıdan fazlasını (-y) An yapısını kullanarak üretmişlerdir. Çalışmayla ortaya çıkan diğer ilginç bir bulgu da yetişkin Türkçe'sinde kullanılmayan fakat çocuk verisinde yaygınca rastlanılan artık adıl kullanımı olmuştur.Ortaya çıkan deneysel verilerin sonuçları, biçimbirimsel (özne-eylem uyumu gerektirmemesi, Türkçe'de ortaç yapılarına özgü olması) ve sözdizimsel (U ? -yer değişimi gerektirmemesi) olarak daha az karmaşık olan ?(y)An ortaç takısının Türkçe edinen çocukların dilbilgisi gelişimlerinin ilk zamanlarında varsayılan (default) ortaç takısı olarak kabul edildiğine işaret etmiştir.Çocuk verisinde rastlanan artık adılların ise, çocukların nesne ortaç yapılarını, özne ortaç yapılarından farklılaştırmak için geliştirdikleri bir ayırt etme stratejisi olduğu görüşü üzerinde durulmuş ve bu kullanımın çocukların ?(y)An takısını ?çok amaçlı ortaç takısı? olarak görmeleri sonucu ortaya çıktığı iddia edilmiştir.