Locative case in Turkish temporal adverbials

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ARİFE BETÜL YENİCE

Danışman: ÜMİT ATLAMAZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, Türkçedeki zaman zarfları üzerindeki konum işaretleyicisinin dağılımını incelemektedir. Türkçede zaman ifadesinin konumsal anlamını iletmek için zaman ifadelerine konum durum işaretleyicisi eklenir. Konum hali ana cümledeki eylemin zamanını zaman zarfındaki ifadenin zaman aralığının içine sıralar. Bu tezdeki konum işaretleyicisinin allomorfi koşulları, zaman zarfları içindeki farklı türdeki zaman ifadelerinin farklı yapılara sahip olduğunu ve ölçülen zamansal isimleri ile zamansal isimler arasında ayrım yaptığını göstermektedir. Davranış farklılıkları dikkate alındığında gün adlarının zaman zarfı içinde yer alması durumunda, yapısal olarak diğer takvim adlarından farklı olduğu ileri sürülmektedir. Bu tezdeki veriler, Stowell (1996) ve Demirdache and Uribe-Etxebarria (2000)'in çalışmalarını takip ederek, zaman zarfları içindeki "Zeit Phrase"'lerin varlığını desteklemektedir. Çalışmalarında İngilizce konum edatlarını, sıralama yapan uzay-zamansal yüklemler olarak analiz etmekteler. Bu argümana dayanarak, Türkçedeki konum hali işaretleyicisini, ana cümle olayının zaman aralığı ile zaman zarfındaki zaman ifadesinin zaman aralığı arasındaki sıralamayı yapan bir uzay-zamansal yüklemi olarak analiz ediyorum. Demirdache and Uribe-Etxebarria (2007)'nın tartıştığı gibi, uzay-zamansal yüklem gizli olabilir ve yine de bir sıralama yüklemi olarak işlev görebilir. Bu tartışmanın ardından, Türkçede sade NP'lere benzeyen zaman zarflarını PP'ler olarak ve P0'i konum işaretleyicisinin ∅ allomorfu olarak analiz ediyorum. Konum işaretçisinin dağılımının zaman ifadesinin özelliklerine ve indeksselliğe bağlı olduğunu gözlemliyorum. Bu gözlemlere dayanarak bazı morfemlerin bazı engelleme etkilerini gözlemliyorum. Ayrıca konum işaretleyicisinin zaman zarf tümceleri ile dağılımını da kısaca gösteriyorum. Sonuç olarak, zaman zarflarının içindeki zaman ifadelerini ve bunların yapısal farklılıklarının zaman zarflarındaki konum belirtecinin dağılımını nasıl etkilediğini tartışıyorum.