Example-dependent cost-sensitive gradient boosting machines for credit scoring
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: İLKER KURTULUŞ
Danışman: MUSTAFA GÖKÇE BAYDOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Birçok makine öğrenmesi algoritması maliyet duyarsız kayıpları azaltmaya çalışsa da, birçok gerçek dünya uygulaması yanlış sınıflandırmanın sınıflara bağlı olarak farklı maliyetler oluşturduğu, maliyet-duyarlı yöntemlerin kullanılmasını gerektirir. Yanlış sınıflandırma maliyetlerine ek olarak, veri setleri içindeki örnekler aynı olmayan maliyetlere sahip olabilir, bu da örnek-bağımlı maliyet duyarlı öğrenme problemidir. Örneğin kredi skorlamada, yanlışlıkla reddedilen iyi bir müşteri ile onaylanan finansal durumu kötü olan bir müşterinin yaratacağı maliyetler farklıdır. Buna ek olarak, farklı miktarlarda kredilerin başvuranlara sağlanması, kredi skorlamayı örnek-bağımlı hale getirir. Diğer bir deyişle, 100M$'lık bir kredi ile 1M$'lık bir kredinin yaratacağı maliyetler eşit değildir. Bu problemi çözmek için, tezde örnek-bağımlı maliyet-duyarlı bir kayıp fonksiyonu öneriliyor. Önerilen kayıp fonksiyonu ile maliyet duyarlılık öğrenme sürecinde çözülüyor. Bu çözüme, Gradyan Artırma Makineleri'nin geleneksel kayıp fonksiyonunu, önerilen kayıp fonksiyonu ile değiştirerek ulaşıyoruz. Bu değişim ile Gradyan Artırma Makineleri'ni örnek-bağımlı maliyet-duyarlı hale getiriyoruz. Öerdiğimiz algoritmayı kredi miktarlarını içeren iki gerçek dünya veri setinde ve sentetik veri setlerinde deniyoruz. Algoritmayı, maliyet-duyarsız algoritmalarla, daha önce önerilen maliyet duyarlılığı öğrenme sürecinde halletmeye çalışan örnek-bağımlı maliyet-duyarlı sınıflandırma algoritmalarıyla, maliyet duyarsız algoritmaları maliyet-duyarlı hale getiren Thresholding isimli ön-işleme ve Oversampling isimli son-işleme yöntemleri ile karşılaştıyoruz. Sonuçlar gösteriyor ki, finansal tasarruf açısından yöntemimiz bu dört yöntemden daha iyi çalışıyor.