The hegemonic restructuring of educational policies under the Justice and Development Party in Turkey (2002-2020)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: SİNAN CEM DEVECİ

Danışman: MEHMET ASIM KARAÖMERLİOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, Adalet ve Kalkınma Partisi'nin 2002-2020 yılları arasında Türkiye'de eğitimi nasıl ideolojik bir dönüşüm alanı olarak kurguladığını incelemektedir. Parti'nin eğitim politikaları, birbirinden bağımsız reform girişimleri olmaktan ziyade, dini-muhafazakâr bir dünya görüşünü toplumsal ve kültürel düzlemde yeniden inşa etmeyi hedefleyen bütünlüklü bir hegemonik projenin parçaları olarak ele alınmaktadır. Çalışma, Antonio Gramsci'nin hegemonya teorisi ve "common sense" kavramı ile Louis Althusser'in ideolojik devlet aygıtları kavramından hareketle, eğitimin ideolojik yeniden üretim, rıza oluşturma ve kimlik inşası süreçlerinde işlevsel bir mekanizma olarak nasıl rol oynadığını tartışmaktadır. Araştırma; yasa metinleri, politika belgeleri, müfredatlar, ders kitapları ve resmi açıklamalar gibi kaynakları esas alan eleştirel-tarihsel bir söylem analizine dayanmaktadır. Özellikle 2004 müfredat reformu ve 2012 tarihli 4+4+4 eğitim yasası, eğitimin hegemonik yeniden yapılandırmasında kritik dönüm noktaları olarak incelenmektedir. Tez, bu reformlar aracılığıyla sekülarizmin geriletilmesine paralel olarak, dini değerlerin Türkiye toplumunun doğal ve meşru normları olarak sunulduğu yeni bir "common sense" biçiminin eğitim aracılığıyla nasıl kurumsallaştırıldığını irdelemektedir. Bu çerçevede çalışma, günümüz Türkiye'sinde eğitim, ideoloji ve iktidar arasındaki ilişkileri anlamaya katkı sunmayı hedeflemektedir.