Reclaiming the empire: Environment, marshes and hydraulic engineering in the late Ottoman period

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ÖZKAN AKPINAR

Danışman: NADİR ÖZBEK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez Osmanlı İmparatorluğu'nda çevrenin dönüşümünü ve bu dönüşümün çeşitli toplumsal aktörler arasında neden olduğu gerilim ve mücadeleleri analiz eder. Bu bağlamda Osmanlı son döneminde imparatorluğun farklı bölgelerinde öncelikle bataklıkları ve ayrıca göl ve nehirler gibi diğer sulak alanları ıslah etme girişimlerine odaklanır. Bu tezin iddiasına göre, daha önce tarım yapılmayan sulak alanları tarım arazisine dönüştürmeyi amaçlayan ıslah projeleri, bu dönemde imparatorluğun varlığını ve nüfusun refahını, bayındırlık faaliyetlerinin genişlemesine ve hem tarımsal üretim hem de ticari faaliyetlerdeki artışa dayandıran yeni bir kalkınma anlayışının bir parçasıydı. Bu anlamda, Osmanlı hükümetlerinin imparatorluğun toprakları, nüfusları, kaynakları, ekonomisi ve çevresi üzerinde otorite kurma çabalarını ifade eden Osmanlı modernitesiyle yakından ilişkiliydiler. Bataklıkları ıslah girişimleri başlangıçta devlet tarafından yürütülen projelerdi, fakat zamanla Osmanlı devletinin yaşadığı mali sorunlar nedeniyle devlet tarafından girişimcilerin ele geçirmek için birbirileriyle rekabet ettiği kârlı özel girişimlere dönüştüler. Ne var ki bu projeler, çevreyi ve ekolojiyi dönüştürmekle kalmadılar, aynı zamanda yerel nüfus için balıkçılık gibi bazı önemli geçim araçlarının da ortadan kaybolmasına neden oldular. Dolayısıyla, toplumda kazananlar ve kaybedenler yaratarak, ilgili çeşitli aktörler arasında toplumsal gerilimlerin yaşanmasına yol açtılar. İşte çevre üzerinde yürütülen bu mücadelelere odaklanan bu tez, bu sayede Osmanlı son dönemini sorunsallaştırmaya çalışır.