Interpreting gender in Turkish archaeology and ancient history: A critical discourse analysis
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: YILMAZ YENİLER
Danışman: DİDAR AKAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Arkeoloji ve tarih her bilim dalı gibi dille kendi mevcudiyetini oluşturur ve iletişimini gerçekleştirir. Bu disiplinlerin ürettikleri söylemler yalnızca akademinin sınırları içerisinde faaliyet göstermekle kalmaz, çeşitli ideolojilere eklemlenebilir. Geçmişteki cinsiyet/toplumsal cinsiyet/cinsellik ile ilgili akademik yayınlara bakıldığında arkeoloji ve antik tarihin bugünün cinsiyetlerine dair toplumsal bir bellek oluşmasına katkı sağladığı da görülebilir. Bu konudaki güncel durumu değerlendirmek için bu tez, Türkiye arkeolojisi ve Eski Çağ tarihinde toplumsal cinsiyeti yorumlamanın tarihini ele almaktadır. Ayrıca toplumdilbilimsel yaklaşımlardan yararlanarak toplumsal cinsiyetlere dair ne tür yaygın söylemlerin üretildiğini sorgulamaktadır. Bu nedenle, 1950-2020 arasında yayımlanmış ve Türkçe yazılmış 50 akademik metin, barındırdıkları söylemsel örüntü ve konuların sosyopolitik bağlamlarıyla tartışılması amacıyla incelenmiştir. Feminist Eleştirel Söylem Çözümlemesi temelli olan nitel analiz sonucunda toplumsal cinsiyet kavramının çoğunlukla kadına karşılık geldiği fark edilmiştir. Bu durumun geçmişteki erkeklerin norm olarak kabul edilmesinden ve söz konusu literatürün kadınları araştırılması gereken bir kategori şeklinde görmesinden kaynaklandığı ileri sürülmüştür. Ayrıca toplumsal cinsiyetleri yorumlayan çoğu yazarın akademik kimliklerini ve politik duruşlarını yazı dillerine yansıttıkları fark edilebilir. Bu tez eleştirel söylem çözümlemesinin, akademik literatürü oluşturan ve bu literatürün çağdaş ideolojilerle ilişkisini belirleyen egemen söylemleri aydınlatabileceğini göstermektedir.