Characterization of genes involved in photoreceptor differentiation

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MOLEKÜLER BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ARZU ÖZTÜRK

Danışman: ARZU ÇELİK FUSS

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bir reseptör-bir sinir hücresi kuralı bütün duyu organlarında görülen yaygın birfenomendir. Drosophila gözündeki herbir fotoreseptör altı rhodopsin geninden biriniekpres etmektedir. İç fotoreseptörlerin rhodopsin ekspresyonlarına göre retina üç ana tipomatidyaya ayrılmıştır; soluk (?pale?), sarı (?yellow?) ve DRA. Soluk tip omatidyada R7veR8 hücreleri sırasıyla rh3 ve rh5 moleküllerini ekpres ederken, sarı tip omatidyaların içfotoreseptörlerinde rh4 ve rh6 ekpresyonu gözlemlenmektedir. Drosophila göz gelişiminde,fotoreseptörlerin özelleşmesi adım adım ilerleyen bir süreçtir ve bu süreç belirli bazıgenlerin aktivasyonunu gerektirir. Şu ana kadar, bu süreçte görev alan prospero, senseless,ortodenticle ve spineles gibi bazı transkripsiyon faktörleri bulunmuştur. Fakat bütünmekanizmanın nasıl işlediği bu genlerle açıklanamamaktadır. Daha önce, fotoreseptörözelleşmesi sürecinde etkili olan yeni genleri bulmak amaçlı bir bir ?yükseltici yakalama?(enhancer-trap) taraması yapılmıştır. Bu taramada vektör olarak piggybac transpozıbılelemanı kullanılmıştır. Bulunan genlerin moleküler fonksiyonlarına ve ekspresyonverilerine dayanarak 13 gen üzerlerinde detaylı analiz amaçlı seçilmiştir. Bu çalışmakapsamında seçilen genlere detaylı ekpresyon analizi, işlev kaybettirme ve işlevkazandırma çalışmaları yapılmıştır. Göz gelişiminde muhtemel rolü olan 5 gen (cropped,headcase, hephaestus, stubble ve taranis) bulunmuştur. Bunların üçü (cropped, headcaseand hephaestus) erken göz gelişimi ve göz büyümesinde rol almaktadır. Stubble genininfonksiyonu Rh6 baskılanmasını ortadan kaldırması olarak önerilmiştir. Taranis genininfonksiyonu ise rhabdomere boyutlarını düzenlemek olarak önerilmiştir.Bu çalışmada incelenen genler ve onların detaylı analizleri, ileride yapılacakkapsamlı çalışmalar için bir temel oluşturacaktır.