Characterization of CG9426 as ortholog of id-causative gene IPP and analysis of its expression pattern in the drosophila nervous system
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: EYMEN ECE ORUÇ
Danışman: ARZU ÇELİK FUSS
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Zihinsel engellilik algı ve öğrenmede aksama olarak tanımlanmakta ve dünya genelinde toplum %1-2'sini etkilemektedir. Zihinsel engelliliğe sebep olan pek çok sayıda ve karmaşık sebepler bulunmasına rağmen, etkilenen mekanizmalarda yöndeşme mevcuttur. Intracisternal A particle-promoted polypeptide (IPP) geni 584 aminoasit uzunluğunda bir BTB/POZ bölgesi, bir BTB/Kelch ile ilişkilendirilmiş BACK bölgesi ve 6 Kelch bölgesi tekrarı içeren IPP proteinini kodlamaktadır. Kelch protein ailesi 50 aminoasit uzunluğunda tekrarlayan Kelch bölgelerini içermeleriyle tanımlanmakta, bu bölgeler bir araya gelerek pervane benzeri bir yapı oluşturarak aktin organizayonunda görev almaktadırlar. Tanımlanan 63 Kelch protein ailesi üyesinden bazılarının zihinsel engellilikle ilişkisi kanıtlanmıştır. Drosophila melanogaster kısa yaşam süresi, çok sayıda yavru vermesi ve geliştirilmiş teknikler sayesinde genetik manipülasyonunun kolaylığıyla insan beyin hastalıklarının modellenmesinde birçok avantaj sağlamaktadır. CG9426, %37 özdeşlik ve %58 benzerlik paylaştığı için IPP geninin Drosophiladaki ortologu olarak tanımlanmıştır. Bu projenin amacı Drosophila melanogaster modelini kullanarak IPP'nin nörogelişimdeki rolünü saptamaktır. Bu çalışmada, oluşturulan transgenik suşlarla IPP gen ifadesinin CG9426 gen ifadesinin eksikliğinde meydana gelen düşük yaşama oranını ve mantarsı yapıdaki bozuklukları nasıl telafi ettiği gösterilmiştir. Bu sonuçlar CG9426 ve IPP genlerinin fonksiyonel ortologlar olduğuna kanıt oluşturmakta ve Drosophila melanogasterin IPP'nin zihinsel engelliliğe nasıl sebep olduğunu anlamada model olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Bu çalışmada ayrıca CG9426'nın beyindeki ifade örüntüsü analiz edilmiş ve larvalarda nöroblastlarda yetişkinlerde glia hücrelerinde üretildiği saptanmıştır. Glia hücrelerinin sinir sisteminde hücre sayısının ve akson yönbulumunu ve sinaps oluşumunu düzenlenmektedir. CG9426 mutantları mantarsı yapıda bozukluklar göstererek IPP geni ve sinek ortologu olan CG9426'nın nörogelişimdeki önemini vurgulamıştır.