Auction and barter models for electronic markets
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ALİ HAYDAR ÖZER
Danışman: CAN ÖZTURAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez içerisinde üç adet müzayede ve takas tabanlı elektronik pazar modeli önerilmektedir. Birinci modelimiz üniversitelerdeki ders ekleme/bırakma süreci için bir doğrudan takas modelidir. Bu modelde öğrenciler ders ekleme/bırakma isteklerini takas teklifi olarak verebilmektedirler. Ayrıca, öğrencilerin isteklerini öncelik sırasına göre belirtebilmelerini ve öğrenciler arasında adaleti sağlayan iki seviyeli bir ağırlıklandırma sistemi de mevcuttur. İkinci modelimiz çok birimli farksal müzayede-takas modelidir. Bu model çift taraflı müzayede sistemine takas özelliği eklemektedir. Bu sayede katılımcılar alış ve satış tekliflerinin yanı sıra takas teklifleri de verebilmektedir. Ayrıca farklı fiyatlı ürünlerin takas edilebilmesini sağlayan, ürünler arasında fiyat farkı belirtme özelliği de sağlanmıştır. Bu özelliklere ilaveten katılımcıların karmaşık satın alma, satış ve takas isteklerini ifade edebilmelerini sağlayan güçlü ve esnek bir teklif dili geliştirilmiştir. Üçüncü modelimiz bütçe sınırlı çift taraflı müzayede modelidir. Bu modelde yeni ve ikinci el ürünlerin ticareti için ayrık zamanlı çift taraflı müzayede sistemi önerilmiştir. Bu model, her bir katılımcının bir bütçe sınırı belirtmesine izin vererek, katılımcının aldığı ve sattığı ürünler arasındaki fiyat farkının belirttiği bütçe sınırı dâhilinde kalmasını sağlar. Ayrıca, bu modelde katılımcıların ilgilendikleri ürünleri tek bir teklifte toplayabilmesini ve almak istediği ürün sayısını sınırlayabilmesini sağlayan bir mekanizma da mevcuttur. Bu üç model ve bu modellere ait eniyileme problemleri matematiksel olarak tanımlanmıştır. Birinci ve ikinci modellerin eniyilemesi için hızlı polinom zamanlı algoritmalar önerilmiş, üçüncü modele ait eniyileme probleminin ise NP-complete sınıfına dâhil olduğu ispatlanmıştır. Önerilen algoritmaların başarımları çeşitli test problemleri üzerinde gösterilmiştir.