Empires from The Margins: Bosnian muslim emigrants between the Ottoman em-pire and The Austro-Hungarian Empire, 1878-1918

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: BAYRAM ŞEN

Danışman: MEHMET ASIM KARAÖMERLİOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, 1878-1918 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu'ndan Avusturya-Macaristan işgali altındaki Bosna-Hersek'e yapılan Bosnalı Müslüman geri dönüş göçüne odaklanmaktadır. Göçmenler Osmanlı İmparatorluğu'na göç ettikten sonra Bosna'ya geri dönmüşlerdir. İlk göç, Avusturya-Macaristan'ın zorunlu askerlik, toprak reformu ve İslami kurumların ve gündelik hayatın marjinalleştirilmesi gibi politika ve uygulamalarına bir tepkiydi. Göçmenler Osmanlı topraklarında elverişsiz ekonomik koşullar ve siyasi istikrarsızlıkla karşılaşmışlardır. Yapısal bir süreç olarak geri dönüş kararı, Osmanlı İmparatorluğu ve Bosna'daki siyasi ve ekonomik ortamı şekillendirdi. Geri dönenlerin yeniden entegrasyonu ve karmaşık Avusturya-Macaristan bürokratik yönetimini ve gündelik hayatın zorluklarını nasıl aştıkları bu tezin özünü oluşturmaktadır. Döndükleri bağlam, yasal çerçevesi ve mülkiyet rejimi değişmiş, tamamen dönüşmüş bir bağlamdı. Geri dönenler yeni bağlama uyum sağlamaya çalışmış ve Bosnalı Müslüman kimliğinin yeniden inşasında kilit bir rol oynamışlardır. Bu tez, geri dönüş göçünün rastlantısal bir olay değil, 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarındaki emperyal bağlamlarda göç süreçlerinin kurucu bir unsuru olduğunu savunmaktadır. Sınır bölgelerindeki Müslümanlar, imparatorluk politikaları, dini kimlik ve modernitenin baskıları arasında gezinmek için stratejiler oluşturdular. Geri dönenler dönüştürücü aktörlerdi ve kendi toplumları üzerindeki etkileri büyüktü. Bu çalışmada, yedi farklı ülkenin arşiv kayıtlarının yanı sıra dilekçeler ve konsolosluk raporlarını da içeren çok çeşitli birincil kaynaklar kullanılmıştır.