Conversational humor in Turkish peer groups: An interactional sociolinguistic approach

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2005

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: BİLGEN ERDEM

Danışman: DİDAR AKAR

Özet:

ÖZET Türk Arkadaş Gruplarının Karşılıklı Konuşmalarında Mizah: Etkileşimsel Toplumdilbilimsel Bir Yaklaşım Bilgen Erdem Bu tezin amacı Türk arkadaş gruplarının günlük konuşmalarında yaşanan mizahı etkileşimsel toplumdilbilim açısından incelemektir. Mizahın üretilmesi ve karşı taraftan alınması sürecinin etkileşimsel yanı göz önünde bulundurularak, etkileşim odaklı bir model önerilmektedir. Bu model iki eksenden oluşmaktadır; biri mizahi söylemin saldırgan ya da zararsızlık derecesi, bir diğeri de mizahın kabul edilme ve reddedilme derecesini göstermektedir. Her mizahi söylemin, saldırganlık ve zararsızlık ekseninde bir yeri olduğu varsayılmaktadır; bu yer, mizahın hedefinin bir insan olup olmadığına, ya da bu insanın grup üyelerinden biri olup olmadığına göre belirlenmektedir. Mizahın saldırganlık ve zararsızlık eksenindeki yeri ile karşıdan alındığı zaman kabul edip reddetme eksenindeki yeri birleştiğinde belirli bir mizah- tepki ikilisinin etkileşimsel değerini tanımlamaktadır. Bu tanım, konuşmacıların mizahtaki saldırganlığa karşı hoşgörüsünü, ortak bilgiyi, grupların mizah anlayışını ve konuşmacılar tarafından gösterilen ilişki kimliğini yansıtmaktadır. Mizah-tepki ikilileri, geniş anlamda mizahi durumların konuşma dinamiğini oluşturmaktadır. Bu dinamikler, "işbirliği" (kabul etme odaklı), "tartışma"(kabul etme ve reddetme odaklı) ve "başarısızlık"(reddetme odaklı)tır. Bu model, 1 1 saatlik doğal konuşma kayıtlarından oluşan veri tabanına uygulanmıştır. Örneklem gruplarımızda, saldırgan mizahın zararsızdan daha az rastlanan bir mizah olduğu, ve konuşma dinamikleri içersinde, en sık "işbirliği" ne rastlandığı bulunmuştur.