AGREE as a unidirectional operation: Evidence from Laz
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ÖMER FARUK DEMİROK
Danışman: BALKIZ BAŞARAN
Özet:Bu tezde, UY (AGREE) Modeli?nin (Chomsky, 2000, 2001) çift-yönlülük ilkesinin savunulabilirliğine yönelik kuşkuları göstermek amacıyla, Lazca?nın Pazar lehçesinin uyum ve durum yükleme dizgelerinin etkileşimini tartışıp kuramsal örneklemesini yapıyorum. Öncelikle Pazar Lazcası?nın durum eklerinin, ögelerin işlevi yerine anlamsal görevlerine ilişkin bilgi veren bir dizge olan akışkan durum yükleme dizimlemesi gösterdiğini tartışıyorum. Buna ek kanıt olarak, (KDDY yapılarında gözlenen) durum eki korunumunu gösterip Pazar Lazcası?nda durum eklerinin yerel olarak belirlendiği ve içkin olduğunu tartışıyorum. Pazar Lazcası?ndaki uyum dizgesi ise temel sözdizimsel yerellik ilkesini (başka bir deyişle sözdizimsel yakınlık) izliyor ve bu yüzden belirtme durumu yüklemesi içeren bir dizimleme gösteriyor ki bu da ayrışık durum ve uyum dizgelerini anıştırıyor. Bu bulgu, gözlenebilen uyum eklerinin durum ekleri ile eşzamanlı belirlediğini savunan Chomsky?nin (2000, 2001) önerdiği çift-yönlülük ilkesinin beklediği sonuçla çelişiyor. Bu nedenle, deneysel veri ışığında UY?un, gözlenebilen uyum eklerini belirlerken uyum gösteren AÖ?lerinin taşıdığı durum eklerini belirlemek zorunda olmadığı tek-yönlü bir işlem olarak yorumlanmasının gerekliliğini savunuyorum. UY modeli bünyesindeki çift-yönlülük yaklaşımının yanında, uyum görünürlüğü ve (uyum) engelleme gücünün farklı değiştirgeler olmasını şart koşan eksikli uyum engelleme varsayımına da karşı çıkıyorum. Bu önerme bir Erek?in birbirinden bağımsız olarak [±görünür] and [±engeller] olabileceğini varsayarak dört farklı Erek türüne olanak veriyor. Başka bir deyiş ile, bu ikili dizge ilkesel olarak, [?görünür; + engeller] Erek türü ile eksikli uyum engelleme?yi üretebilmek için [+görünür; ? engeller] Erek türüne de olanak sağlıyor. Eksikli uyum engelleme önermesini destekleyen deneysel veri olmasına rağmen, görünür olan bir Erek?in sözdizimsel yerellik ilkesi doğrultusunda her zaman engeller olması gerektiğinden [+görünür; ? engeller] Erek türü ne dillerde görülüyor ne de görülmesi bekleniyor. Bu nedenle, gözlemlenen veriden fazlasını ya da azını üretebilen bir dizgenin yerine, görünürlük ve uyum engelleme gücünü birleştirip eksikli uyum engelleme?ye başvurmayan sadece sözdizimsel yerellik ve aşamalı dilbilgisel üretim ilkeleri ile uyum dizgelerine ilişkin gözlemlenebilen verileri üretmeye çalışıyorum. Son olarak, uyum eklerinin belirlenmesinde gözlemlenen karmaşık bir sıralıdüzeni tartışıyorum. Yeni bir bakış geliştirerek, bu konuya ilişkin tanınmış sözdizimsel çözümlemeleri öneren Çoklu Uyum (Nevins, 2007) ve Devinimsel Uyum (Béjar ve Rezac, 2009) kuramlarına karşı çıkıyorum. Sözdizimsel yaklaşımların verinin tümünü açıklayabilir durumda olmadığını ya da ancak fazlaca ek varsayım ile açıklayabildiğini gösteriyorum. Sözdizim Sonrası çözümlemelerinin sözkonusu veriyi sözdizimsel üretim sırasında ek düzengeler kullanmadan üretebildiğini, bu sebeple de sözdizim sonrası çözümlemelere öncelik tanınmasının gerekliliğini savunuyorum. Örnek olarak üç farklı sözdizim sonrası çözümlemesi sunuyorum: Dağıtılmış Biçimbilgisi (Halle ve Marantz, 1993, 1994), Devinimsel Öbek Sözcükleştirme (Pantcheva, 2011) ve Kapsama (Svenonius, 2012).