Turkish change of state verbs in the inchoative - causative alternation

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: FEYZA BALAKBABALAR

Danışman: BALKIZ BAŞARAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezde Türkçe'de durum değişimi bildiren eylemlerin ettirgen ve karşı ettirgen çatılar arasında nöbetleşimini belirleyen ilkeler çalışılmıştır. Türkçe'de durum değişimi bildiren eylemlerin çoklu türetme mekanizmalarını temsil edebilmek için Alexiadou (2014)'te önerilen Dağıtımsal Dilbilgisi modeli edinilmektedir. Yazarın dörtlü klasifikasyonu ışığında öncelikle i) kaynağı belirsiz durum değişimi bildiren eylem kategorisinin Türkçe'de özgün anlambilim ve sözdizim özellikleri bulunmadığını ve ii) dış kaynaklı durum değişimi bildiren eylemlerin çalışılmış diğer dünya dilleri ile benzer özellikler gösterdiğini öneriyorum. İç kaynaklı durum değişimi bildiren eylemler söz konusu olduğunda bunların ikiye ayrıldığını; bu ayrımı ilgili eylemlerin nöbetleşim potansiyellerinin karakterize ettiğini öneriyorum. Son olarak, ettirgen – karşı ettirgen nöbetleşiminde ikil davranış gösterebilen yeni veriler sunuyorum. Bu veriler temelinde iç kaynaklı ya da dış kaynaklı durum değişimi gibi anlambilimsel kategorilerin literatürde öngörülenin aksine kök düzeyinde kodlanmadığını öneriyorum. Bunun yerine, durum değişimi bildiren eylemlerin nöbetleşim potansiyelini belirleyen anlambilimsel özelliklerin [eylem+etkilenen üye] kompleksinden anlaşılabileceğini, eylemlerin gerek prototipik gerek prototipik olmayan durum değişimi olayları ile uyumlu olabileceğini, bu nedenle birden fazla sözdizimsel yapı ile üretilebileceğini öneriyorum. Buna ek olarak her durum değişimi bildiren olayın anlambilimsel özelliklerinin sözdizim düzeyine i) çatı başı içerip içermemeleri ve ii) ilgili çatı başının özellik spesifikasyonları şeklinde yansıdığını öneriyorum.